Ở vùng biển gần mặt trăng, nước biển bị mặt trăng hút lên, tạo thành thủy triều lên. Ngược lại, ở vùng biển đối diện, lực hút yếu hơn, nước biển bị bỏ lại, tạo thành thủy triều lên. Như vậy, nước biển tập trung ở hai bên trái đất, tạo thành thủy triều lên. Ở vùng biển giữa, nước biển bị hút đi, tạo thành thủy triều xuống.
Không chỉ mặt trăng, mặt trời cũng hút nước biển bằng lực hấp dẫn. Mặt trời ở xa hơn mặt trăng rất nhiều, nên lực hấp dẫn của nó chỉ bằng một nửa lực hấp dẫn của mặt trăng, nhưng tùy theo vị trí của mặt trời và mặt trăng, lực hấp dẫn của chúng có thể chồng lên nhau hoặc đôi khi triệt tiêu lẫn nhau, khiến thủy triều lên xuống mạnh hơn hoặc yếu hơn.
Khi mặt trời, mặt trăng và trái đất nằm trên một đường thẳng, lực hấp dẫn chồng chéo lên nhau, nên thủy triều lên xuống lớn nhất. Đây là lúc trăng non và trăng tròn, và thời điểm này được gọi là thủy triều lớn.